โดย Ahmed Fathi
UNHQ, New York (INPS Japan/ATN) –สำนักงานใหญ่สหประชาชาติ นครนิวยอร์ก – ข้อตกลงนิวเคลียร์หลักของโลกกำลังจะกลับเข้าสู่โต๊ะการทูตอีกครั้งภายใต้แรงกดดัน และครั้งนี้เพียงแค่ “ประคองสถานการณ์” อาจไม่เพียงพอ ขณะที่ อิซูมิ นากามิตสึ หัวหน้าฝ่ายการลดอาวุธของสหประชาชาติ เรียกร้องให้ประเทศต่าง ๆ ให้ความสำคัญกับการประชุมทบทวนครั้งที่ 11 ของภาคีสนธิสัญญาไม่แพร่ขยายอาวุธนิวเคลียร์ (NPT) อย่างจริงจังและรอบคอบ โดยเตือนว่า NPT มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อความมั่นคงของโลก ในช่วงเวลาที่ภัยคุกคามนิวเคลียร์กำลังกลายเป็นเรื่องจริงมากขึ้น
การประชุมมีกำหนดจัดขึ้นระหว่างวันที่ 27 เมษายน ถึง 22 พฤษภาคม ณ สำนักงานใหญ่สหประชาชาติในนิวยอร์ก โดยจะรวบรวมรัฐภาคีเพื่อทบทวนสนธิสัญญาที่กำหนดระเบียบนิวเคลียร์ของโลกมานานกว่าห้าทศวรรษ นากามิตสึ รองเลขาธิการสหประชาชาติและผู้แทนระดับสูงด้านกิจการลดอาวุธ อธิบายว่า NPT เป็น “รากฐานสำคัญของระบอบการลดอาวุธและการไม่แพร่ขยายอาวุธระหว่างประเทศ” และเป็น “เสาหลักสำคัญของสันติภาพและความมั่นคงระหว่างประเทศ” ｜JAPANESE｜ENGLISH｜
ถ้อยคำเช่นนี้เป็นสิ่งคุ้นเคยในแวดวงการลดอาวุธของสหประชาชาติ แต่ปัญหาคือ โลกที่อยู่รอบ ๆ สนธิสัญญานี้ไม่ได้เหมือนเดิมอีกต่อไป
การประชุมทบทวน NPT ครั้งก่อนล้มเหลวในการรับรองเอกสารผลลัพธ์แบบฉันทามติ นับตั้งแต่นั้นมา สภาพแวดล้อมด้านความมั่นคงของโลกยิ่งตึงเครียดมากขึ้น สงครามกำลังปรับเปลี่ยนการรับรู้ภัยคุกคาม วาทกรรมเกี่ยวกับนิวเคลียร์กลับมาในเวทีสาธารณะ กรอบควบคุมอาวุธกำลังอ่อนแอลง และประเทศที่มีอาวุธนิวเคลียร์ยังคงพัฒนาและปรับปรุงคลังแสงของตน ขณะที่หลายประเทศที่ไม่มีอาวุธนิวเคลียร์เริ่มตั้งคำถามว่า ส่วนของข้อตกลงด้านการลดอาวุธได้รับการปฏิบัติตามจริงหรือไม่
นากามิตสึเรียกร้องให้รัฐภาคี “ตระหนักถึงความรับผิดชอบร่วมกันอย่างจริงจัง” และ “มีส่วนร่วมด้วยความสุจริตใจ” โดยเน้นว่าสนธิสัญญานี้มอบ “ประโยชน์ที่ไม่อาจทดแทนได้” ทั้งต่อประเทศที่มีและไม่มีอาวุธนิวเคลียร์
สารของเธอไม่ได้เป็นเพียงเรื่องขั้นตอน แต่เป็นเรื่องการเมือง
NPT ตั้งอยู่บนสามเสาหลัก ได้แก่ การป้องกันการแพร่ขยายอาวุธนิวเคลียร์ การส่งเสริมการลดอาวุธนิวเคลียร์ และการคงไว้ซึ่งสิทธิในการใช้พลังงานนิวเคลียร์เพื่อสันติภายใต้การกำกับดูแล ความสมดุลนี้ต้องอาศัยความไว้วางใจมาโดยตลอด ประเทศที่ไม่มีอาวุธนิวเคลียร์ยอมรับข้อจำกัด ขณะที่ประเทศที่มีอาวุธนิวเคลียร์ให้คำมั่นว่าจะเดินหน้าลดอาวุธ และทุกฝ่ายควรได้รับประโยชน์จากการใช้เทคโนโลยีนิวเคลียร์อย่างสันติ
แต่ข้อตกลงนี้กำลังเผชิญแรงกดดันอย่างชัดเจน
สำหรับหลายประเทศที่ไม่มีอาวุธนิวเคลียร์ ความไม่พอใจนั้นตรงไปตรงมา พวกเขาถูกคาดหวังให้ปฏิบัติตามข้อผูกพันการไม่แพร่ขยายอย่างเข้มงวด ในขณะที่ประเทศที่มีอาวุธนิวเคลียร์ยังคงปกป้องโครงการพัฒนาอาวุธและดำเนินการลดอาวุธอย่างเชื่องช้า หากมีเลยก็ตาม ส่วนประเทศที่มีอาวุธนิวเคลียร์และพันธมิตรโต้แย้งว่าสภาพแวดล้อมด้านความมั่นคงในปัจจุบันทำให้การลดอาวุธอย่างรวดเร็วไม่เป็นจริง และจำเป็นต้องให้ความสำคัญกับการยับยั้ง ความเสถียร และการลดความเสี่ยงมากขึ้น
นากามิตสึยอมรับว่าประเทศที่มีอาวุธนิวเคลียร์มีความรับผิดชอบพิเศษ แต่เธอย้ำว่าความกังวลด้านความมั่นคงของประเทศที่ไม่มีอาวุธนิวเคลียร์ไม่ควรถูกมองเป็นเรื่องรอง “เมื่อพูดถึงอาวุธนิวเคลียร์ มันไม่ใช่แค่ความมั่นคงของประเทศที่มีอาวุธนิวเคลียร์เท่านั้น แต่เป็นความมั่นคงของประชาคมโลกทั้งหมด” เธอกล่าว
ประเด็นนี้คือหัวใจของการประชุมปี 2026
คำถามไม่ได้อยู่ที่ว่านักการทูตจะสามารถจัดทำเอกสารที่สมดุลได้อีกฉบับหรือไม่ แต่คือ NPT ยังสามารถรักษาความเชื่อมั่นทางการเมืองจากประเทศต่าง ๆ ได้หรือไม่ ในยุคที่อาวุธนิวเคลียร์กำลังกลับมาเป็นศูนย์กลางของการเมืองอำนาจโลก
ตะวันออกกลางจะเป็นหนึ่งในพื้นที่ที่อ่อนไหวที่สุดในการถกเถียงนี้ ความตึงเครียดเกี่ยวกับโครงการนิวเคลียร์ของอิหร่านยังไม่ได้รับการแก้ไข และเป้าหมายที่หยุดชะงักมายาวนานในการจัดตั้งเขตปลอดอาวุธนิวเคลียร์และอาวุธทำลายล้างสูงอื่น ๆ ในภูมิภาค ยังคงเป็นจุดตัดของความมั่นคงระดับภูมิภาค การไม่แพร่ขยาย และข้อกล่าวหาเรื่องมาตรฐานสองชั้น
นากามิตสึกล่าวว่าอิหร่านยังคงตั้งใจเข้าร่วมการประชุม โดยระบุว่าสมาชิกระดับสูงของรัฐบาลอิหร่านยังคงมีชื่ออยู่ในคณะผู้แทน “เรายังไม่ได้รับข้อมูลอื่นจากรัฐบาลอิหร่าน” เธอกล่าว พร้อมเสริมว่าช่วงสุดสัปดาห์จะทำให้ชัดเจนว่าใครจะเป็นตัวแทนของเตหะรานในนิวยอร์กในท้ายที่สุด
การเข้าร่วมของอิหร่านมีความสำคัญ เช่นเดียวกับวิธีที่ประเทศอื่น ๆ จะกำหนดกรอบประเด็นตะวันออกกลางในวงกว้าง ตลอดหลายปีที่ผ่านมา ประเทศอาหรับและกลุ่มไม่ฝักใฝ่ฝ่ายใดได้ผลักดันความคืบหน้าในการจัดตั้งเขตปลอดอาวุธนิวเคลียร์ในภูมิภาค ประเด็นนี้สร้างความซับซ้อนให้การทูตของ NPT มาโดยตลอด ไม่เพียงเพราะอิหร่าน แต่ยังรวมถึงสถานะนิวเคลียร์ที่ไม่ได้ประกาศของอิสราเอล และความไม่สมดุลด้านความมั่นคงในภูมิภาค
ดังนั้น การทบทวนปี 2026 จึงเริ่มต้นขึ้นท่ามกลางปัญหาความน่าเชื่อถือในหลายด้าน สนธิสัญญายังคงได้รับการยอมรับอย่างกว้างขวางว่ามีความจำเป็น แต่เงื่อนไขทางการเมืองที่เคยสนับสนุนมันกำลังเสื่อมถอย
ในการบรรยายสรุป นากามิตสึเตือนว่าอย่าปล่อยให้ NPT “ถูกทำให้กลวงเปล่า” โดยกล่าวว่าอำนาจของสนธิสัญญาขึ้นอยู่กับการรักษาทั้งข้อผูกพันและความน่าเชื่อถือทางการเมือง เธอระบุว่าประเทศต่าง ๆ จำเป็นต้องแสดงความยืดหยุ่นและความจริงจังเพื่อหลีกเลี่ยงผลลัพธ์ที่ล้มเหลวอีกครั้ง ท่ามกลางฉากหลังของสงครามในยูเครน ความตึงเครียดเกี่ยวกับโครงการนิวเคลียร์ของอิหร่าน และความไม่แน่นอนเกี่ยวกับอนาคตของ New START ซึ่งเป็นกรอบควบคุมอาวุธนิวเคลียร์หลักสุดท้ายระหว่างสหรัฐฯ และรัสเซีย
นี่คือเงาที่ปกคลุมการเปิดการประชุมในวันจันทร์
สำหรับสหประชาชาติ การประชุมทบทวน NPT ไม่ใช่เพียงการประชุมทางการทูตทั่วไป แต่เป็นบททดสอบว่าประเทศต่าง ๆ ยังสามารถปกป้องกรอบความร่วมมือนิวเคลียร์ร่วมกันได้หรือไม่ ในยุคที่ความไม่ไว้วางใจกลายเป็นสภาพปกติของการเมืองระหว่างประเทศ
สำหรับประเทศที่มีอาวุธนิวเคลียร์ คำถามคือพวกเขาจะสามารถแสดงให้เห็นว่าคำมั่นสัญญาด้านการลดอาวุธยังคงน่าเชื่อถือหรือไม่ สำหรับประเทศที่ไม่มีอาวุธนิวเคลียร์ คำถามคือข้อตกลงที่พวกเขายอมรับยังคงให้ความเป็นธรรม ความมั่นคง และความยับยั้งชั่งใจหรือไม่ และสำหรับตะวันออกกลาง คำถามคือคำมั่นสัญญาเดิมจะอยู่รอดท่ามกลางวิกฤตใหม่ได้หรือไม่
NPT ยังไม่ได้ล่มสลาย แต่กำลังถูกทดสอบ
และในนิวยอร์กสัปดาห์หน้า ตัวชี้วัดความสำเร็จจะไม่ใช่ว่าผู้แทนจะหลีกเลี่ยงความน่าอับอายได้หรือไม่ แต่คือพวกเขาจะสามารถพิสูจน์ได้หรือไม่ว่าสนธิสัญญายังมีน้ำหนักทางการเมืองเพียงพอในการลดความเสี่ยงนิวเคลียร์ ในโลกที่กำลังกลับมาเรียนรู้ที่จะพูดภาษาของความเสี่ยงนิวเคลียร์อีกครั้ง
บทความนี้เผยแพร่โดยได้รับอนุญาตจาก American Television Network
Original URL:https://www.amerinews.tv/posts/npt-credibility-on-the-line-as-nakamitsu-warns-nuclear-treaty-faces-critical-test
INPS Japan